Een blockchain explorer is een website waarmee je alles opzoekt wat op een openbare blockchain gebeurt. Je plakt een transactie-ID, een adres of een bloknummer in de zoekbalk en ziet direct de status, het bedrag, de kosten en het aantal bevestigingen. Je hebt er geen account voor nodig en het is gratis.
Wat is een blockchain explorer?
Een blockchain is een openbaar grootboek: iedereen kan alle transacties inzien. In ruwe vorm is die data voor mensen lastig te lezen. Een block explorer haalt de gegevens op bij een node (een computer die de blockchain bijhoudt) en zet ze overzichtelijk op een webpagina. Hoe de blockchain zelf werkt, lees je in onze uitleg wat is blockchain.
Elke blockchain heeft eigen explorers. Een paar bekende voorbeelden:
| Netwerk | Bekende explorers |
|---|---|
| Bitcoin | mempool.space, Blockstream Explorer, Blockchair |
| Ethereum | Etherscan, Blockscout |
| Layer 2’s (Arbitrum, Base, Optimism) | Arbiscan, Basescan, Optimistic Etherscan |
| Solana | Solscan, Solana Explorer |
| Meerdere netwerken tegelijk | Blockchair, OKLink |
Kies altijd de explorer die bij het netwerk van je transactie hoort. Een Ethereum-transactie vind je niet op een bitcoin-explorer.
Wat zie je in een explorer?
- Transactie-ID (TXID of transaction hash): de unieke code van een transactie, een lange reeks letters en cijfers.
- Status: onbevestigd (wacht nog), bevestigd of bij Ethereum soms “failed” (mislukt).
- Bevestigingen: het aantal blokken dat na het blok met jouw transactie is toegevoegd. Hoe meer, hoe definitiever.
- Van en naar: de adressen van verzender en ontvanger. Bij bitcoin zie je inputs en outputs, omdat bitcoin met losse “munten” werkt (het UTXO-model). Meer daarover in bitcoin techniek.
- Fee: de netwerkkosten die de verzender betaalde.
- Bloknummer en tijd: in welk blok de transactie staat en wanneer dat blok werd gemaakt.
Bij een adres zie je het saldo en alle transacties die ooit van en naar dat adres gingen. Op Ethereum en Solana zie je daarnaast tokens, NFT’s en interacties met smart contracts.
Een transactie opzoeken in vier stappen
Dit is de meest gestelde vraag: hoe check je of je bitcoin of andere crypto is aangekomen?
- Zoek de TXID. Je wallet of exchange toont die bij de transactie, vaak met een knop als “Bekijk in explorer”. Heb je geen TXID, dan kun je ook het ontvangstadres gebruiken.
- Open de juiste explorer voor het netwerk, bijvoorbeeld mempool.space voor bitcoin of Etherscan voor Ethereum.
- Plak de TXID of het adres in de zoekbalk.
- Lees de status. Staat er “unconfirmed”, dan wacht de transactie nog in de mempool. Staat er een aantal bevestigingen, dan is hij opgenomen in de blockchain.
Een exchange schrijft je storting pas bij na een bepaald aantal bevestigingen. Dat aantal verschilt per aanbieder en per munt. Zie je de transactie wel als bevestigd in de explorer maar nog niet op je account, dan wacht de exchange meestal nog op extra bevestigingen. Vind je de transactie helemaal niet, controleer dan of je het juiste netwerk hebt gekozen en of de verzender hem echt heeft verstuurd.
Wat is de mempool?
De mempool (memory pool) is de wachtruimte van een blockchain. Verstuur je een transactie, dan komt die eerst bij nodes terecht die hem controleren en in hun mempool zetten. Miners kiezen daaruit welke transacties in het volgende blok komen. Bij bitcoin komt er gemiddeld ongeveer elke 10 minuten een blok bij, en er past maar een beperkte hoeveelheid data in.
Omdat de ruimte beperkt is, kiezen miners meestal eerst de transacties die de hoogste fee per byte betalen. Bij bitcoin heet die maat sat/vB: satoshi per virtuele byte. Is het druk, dan stijgen de kosten en kan een transactie met een lage fee uren of zelfs dagen blijven hangen. Een mempool-explorer zoals mempool.space laat zien hoe vol de wachtrij is en welke fee nu nodig is voor snelle opname.
Zit je transactie vast, dan zijn er bij bitcoin twee bekende oplossingen, mits je wallet ze ondersteunt:
- Replace-by-fee (RBF): je vervangt de transactie door dezelfde transactie met een hogere fee.
- Child-pays-for-parent (CPFP): de ontvanger stuurt de nog onbevestigde munten door met een hoge fee, zodat miners beide transacties samen oppakken.
Ethereum heeft ook een mempool, maar daar werkt de prijs met gas en gwei. Dat leggen we uit in gas fees.
Waar gebruik je een explorer nog meer voor?
- Een adres controleren voordat je er geld naartoe stuurt, bijvoorbeeld of het al eerder transacties had.
- Een tokencontract checken. Op Etherscan en Solscan zie je of een token van het officiële contract komt. Nep-tokens met dezelfde naam komen veel voor.
- Een uitbetaling volgen van je eigen wallet naar een exchange, zie ook crypto uitbetalen.
- Netwerkdata bekijken, zoals bloktijden, de hashrate of de huidige kosten.
Privacy: wat iedereen kan zien
Een explorer laat zien hoe openbaar een blockchain is. Op een adres staat geen naam, maar zodra iemand weet dat een adres van jou is, bijvoorbeeld omdat je het deelt voor een betaling, kan diegene je saldo en je transacties volgen. Exchanges en analysebedrijven koppelen adressen bovendien aan identiteiten. Deel je adres dus bewust en gebruik bij bitcoin bij voorkeur voor elke ontvangst een nieuw adres; de meeste wallets doen dat automatisch. Een explorer kan je nooit helpen om een transactie terug te draaien: wat bevestigd is, staat vast.
