Web3 is een verzamelnaam voor internetdiensten die op blockchains draaien. Het idee: je logt in met je eigen wallet, je bezit je tokens en digitale spullen zelf en er is geen centraal bedrijf dat alles beheert. Web3 is daarmee vooral een visie. In de praktijk is het nog volop in ontwikkeling en zeker niet overal decentraal.
Web1, web2 en web3
| Fase | Kenmerk | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Web1 (jaren 90) | Lezen: statische websites | Persoonlijke homepages, vroege nieuwssites |
| Web2 (vanaf ca. 2005) | Lezen en schrijven: platforms met gebruikersinhoud | Sociale media, webshops, cloud |
| Web3 | Lezen, schrijven en bezitten | Wallets, dApps, DeFi, NFT’s |
In web2 staan je gegevens en account bij een bedrijf. Dat bedrijf kan je account blokkeren of de regels veranderen. In web3 staan je bezittingen op een blockchain en beheer je ze zelf met je sleutels. De apps zelf draaien op smart contracts; hoe die werken lees je bij dApps en smart contracts.
Er is ook kritiek. Veel web3-apps zijn in de praktijk afhankelijk van een paar centrale partijen, zoals de makers van de website of de servers die de blockchaindata leveren. Fouten zijn onomkeerbaar en de bediening is voor nieuwkomers lastig.
Wat is een web3 wallet?
Een web3 wallet is een self-custody wallet waarmee je verbinding maakt met dApps. Het is tegelijk je portemonnee en je inlog. Bekende voorbeelden zijn MetaMask, Phantom en Rabby. Je klikt op een website op “Connect wallet” en ondertekent acties in je wallet in plaats van een wachtwoord in te vullen. Een uitgebreide uitleg van zo’n wallet vind je bij MetaMask; welke wallet bij jou past, lees je bij beste crypto wallet.
Layer 1 en layer 2
Een layer 1 is een basisblockchain met een eigen beveiliging, zoals Bitcoin, Ethereum of Solana. Hoe zo’n blockchain werkt, lees je bij wat is blockchain. Populaire layer 1’s lopen tegen een grens aan: er past maar een beperkt aantal transacties in elk blok. Bij drukte stijgen dan de kosten.
Een layer 2 is een netwerk dat bovenop een layer 1 draait. Het verwerkt transacties buiten de hoofdketen en legt het resultaat gebundeld vast op de layer 1. Zo deel je de kosten met veel gebruikers en profiteer je toch van de beveiliging van de onderliggende keten. Op Ethereum werken de meeste layer 2’s met rollups:
- Optimistic rollups, zoals Arbitrum, Optimism en Base, gaan ervan uit dat transacties kloppen. Er is een periode waarin iemand een fout kan aanvechten. Opnemen naar Ethereum via de officiële route duurt daardoor vaak ongeveer een week.
- ZK-rollups, zoals zkSync, Starknet en Linea, leveren een wiskundig bewijs (zero-knowledge proof) dat de transacties kloppen. Dat bewijs controleert Ethereum direct.
Sinds de Dencun-upgrade van 13 maart 2024 kunnen rollups hun data goedkoper op Ethereum kwijt via zogeheten blobs. Volgens ethereum.org leidde dat tot flink lagere kosten voor gebruikers van layer 2’s. Een sidechain lijkt op een layer 2, maar heeft een eigen beveiliging en leunt dus niet op Ethereum.
Je ziet ook vaak de termen “layer 1 coins” en “layer 2 coins”. Layer 1 coins zijn de munten van een basisketen, zoals BTC, ETH en SOL. Veel layer 2’s hebben een eigen token, zoals ARB van Arbitrum en OP van Optimism, maar de netwerkkosten betaal je daar meestal gewoon in ETH. Zo’n token zegt dus weinig over hoe goed of veilig de layer 2 zelf werkt.
Het Lightning Network
Bitcoin heeft een eigen layer 2: het Lightning Network. Twee partijen openen een betaalkanaal door bitcoin vast te zetten op de blockchain. Daarna kunnen ze vrijwel direct en voor zeer lage kosten betalingen heen en weer sturen, ook via andere kanalen in het netwerk. Pas bij het sluiten van een kanaal komt de eindstand weer op de blockchain.
Lightning is vooral geschikt voor kleine, snelle betalingen. De publieke capaciteit lag in 2026 volgens verschillende telsites op enkele duizenden BTC, met ongeveer 13.000 tot 17.000 publieke nodes. Die cijfers verschillen per bron en tellen private kanalen niet mee.
Bridges en cross-chain
Blockchains kunnen niet vanzelf met elkaar praten. Een bridge maakt het mogelijk om tokens van de ene naar de andere keten over te zetten. Vaak gaat dat zo: je zet tokens vast op keten A en krijgt een “wrapped” versie op keten B. Ook het overzetten van Ethereum naar een layer 2 gebeurt via een bridge.
Bridges zijn handig, maar ook kwetsbaar. Ze houden grote bedragen vast in smart contracts of bij een kleine groep beheerders. Enkele van de grootste hacks uit de cryptogeschiedenis troffen bridges, zoals Ronin en Wormhole in 2022. Gebruik bij voorkeur de officiële bridge van een netwerk en zet niet meer over dan nodig.
Wat is een DAO?
DAO staat voor decentralized autonomous organization. Dat is een organisatie waarvan de regels in smart contracts staan. Houders van een governance-token stemmen over voorstellen, zoals het aanpassen van kosten of het besteden van een gezamenlijke kas. Uitkomsten van een stemming kunnen automatisch worden uitgevoerd.
In de praktijk ligt de macht vaak bij een kleine groep grote tokenhouders en stemt maar een klein deel van de houders. Juridisch is de positie van een DAO in veel landen nog onduidelijk. Wil je meedoen, bedenk dan dat een governance-token in waarde kan dalen en geen rechten geeft zoals een aandeel.
