DEX staat voor decentralized exchange: een handelsplatform voor crypto dat draait op smart contracts op een blockchain, zonder bedrijf dat je geld beheert. Je handelt rechtstreeks vanuit je eigen wallet. Een gewone exchange, ook wel CEX (centralized exchange), is een bedrijf dat je crypto bewaart en orders uitvoert. OTC is onderhandse handel, buiten het openbare orderboek.
Wat betekent exchange in crypto?
Exchange betekent letterlijk “uitwisseling” of “beurs”. In crypto is een exchange een platform waar je crypto koopt, verkoopt of omwisselt, bijvoorbeeld bitcoin tegen euro’s. Bij een gecentraliseerde exchange maak je een account aan, verifieer je je identiteit en stort je euro’s. Het platform bewaart je munten en houdt een orderboek bij: een lijst met alle koop- en verkooporders, waar kopers en verkopers aan elkaar worden gekoppeld.
In de EU heeft zo’n aanbieder een MiCA-vergunning nodig. Bekende voorbeelden in Nederland zijn Bitvavo, Kraken en Coinbase. Een vergelijking van aanbieders vind je op de exchanges-pagina.
Wat is een DEX en hoe werkt het?
Een DEX heeft geen klantenservice en geen account. Je verbindt je eigen wallet, zoals MetaMask of Phantom, met de website of app van de DEX. Elke ruil is een transactie op de blockchain, die je zelf in je wallet goedkeurt.
De meeste DEX’en werken met een automated market maker (AMM). In plaats van een orderboek zijn er handelspools: voorraden van twee munten, aangeleverd door gebruikers. Een formule in het smart contract bepaalt de prijs op basis van de verhouding tussen die twee munten. Hoe zulke pools werken, lees je bij liquidity pools. Bekende DEX’en zijn Uniswap op Ethereum en Jupiter op Solana.
Bij elke ruil op een DEX betaal je netwerkkosten en een vergoeding voor de pool. Op Ethereum kunnen de netwerkkosten bij drukte flink oplopen; zie gas fees.
CEX vs DEX: de verschillen
| CEX (exchange) | DEX | |
|---|---|---|
| Bewaring | Het platform bewaart je crypto | Je houdt je crypto in je eigen wallet |
| Account en ID | Ja, met verificatie | Geen account, je verbindt een wallet |
| Euro’s storten | Ja, bijvoorbeeld met iDEAL | Nee, alleen crypto tegen crypto |
| Toezicht | MiCA-vergunning verplicht in de EU | Volledig decentrale diensten vallen buiten MiCA |
| Aanbod | Geselecteerde munten | Elk token dat iemand toevoegt |
| Hulp bij problemen | Klantenservice | Geen; een fout is meestal definitief |
Een DEX geeft je meer controle, maar ook meer verantwoordelijkheid. Je beheert zelf je sleutels, er is niemand die een verkeerde transactie terugdraait en omdat iedereen er tokens kan toevoegen, kom je er ook namaaktokens en oplichting tegen. Voor beginners is een gereguleerde exchange de gebruikelijke start. Wie meer wil weten over DEX’en als route zonder verificatie, leest de voor- en nadelen op crypto kopen zonder verificatie.
Een DEX veilig gebruiken
Ga je toch met een DEX aan de slag, houd dan deze basisregels aan:
- Typ het webadres zelf in of gebruik een opgeslagen bladwijzer. Nepversies van bekende DEX’en via advertenties en zoekresultaten komen veel voor.
- Controleer het contractadres van een token via de officiële website van het project, niet alleen de naam.
- Lees in je wallet wat je goedkeurt. Geef een website geen onbeperkte toestemming om je tokens te gebruiken.
- Begin met een klein bedrag en gebruik een aparte wallet voor experimenten.
Wat is OTC in crypto?
OTC staat voor over the counter: handel die niet via het openbare orderboek loopt, maar rechtstreeks tussen twee partijen. In crypto gaat het meestal om een OTC-desk van een exchange of handelsbedrijf die grote orders afhandelt, bijvoorbeeld van tienduizenden euro’s of meer.
Het voordeel: een grote order op het openbare orderboek kan de koers zelf bewegen, waardoor je een slechtere gemiddelde prijs krijgt. Bij OTC spreek je vooraf één prijs af. OTC-handel via een gereguleerde aanbieder valt gewoon onder de regels voor identificatie en controle op de herkomst van je geld.
Let op: oplichters bieden soms “OTC-deals” aan met een korting op de marktprijs via chatgroepen. Een echte OTC-desk benadert je niet ongevraagd met een buitenkansje.
