Een rug pull is een vorm van oplichting in crypto waarbij de makers van een munt of project eerst geld van kopers aantrekken en daarna plotseling verdwijnen met dat geld. De naam komt van het Engelse “pull the rug out”, het kleed onder iemands voeten wegtrekken. Na een rug pull is het token vaak vrijwel niets meer waard.
Wat is een rug pull en hoe werkt het?
Een rug pull gebeurt meestal bij nieuwe tokens op een gedecentraliseerde exchange (DEX). Daar kan iedereen zonder controle een token uitgeven en een handelspool openen. Het patroon ziet er vaak zo uit:
- De makers lanceren een token met een pakkende naam, vaak gekoppeld aan een hype of een bekend thema.
- Ze bouwen snel een community op via sociale media, influencers en chatgroepen.
- Kopers storten geld in de handelspool, waardoor de koers stijgt.
- De makers halen de inhoud van de pool weg of verkopen in één keer hun eigen tokens.
- Kopers blijven achter met tokens waar niemand meer voor wil betalen.
Een handelspool, ook wel liquidity pool, is de voorraad munten waarmee op een DEX wordt gehandeld. Hoe dat werkt, lees je op liquidity pools en yield farming.
Hard en soft rug pull
Bij een hard rug pull is het in één keer voorbij: de pool wordt leeggehaald of het smart contract bevat een verborgen functie waardoor kopers niet kunnen verkopen. Zo’n token heet ook wel een honeypot. Bij een soft rug pull gaat het geleidelijk: de makers verkopen langzaam hun tokens en laten het project daarna doodbloeden.
Een bekend voorbeeld is een token dat in 2021 meeliftte op de populariteit van de serie Squid Game. Kopers konden het token niet verkopen, de makers verdwenen met het geld en de koers stortte binnen korte tijd in.
Wat is een pump and dump?
Bij een pump and dump wordt de koers van een munt kunstmatig opgejaagd (pump), waarna de organisatoren hun munten verkopen aan de mensen die later instapten (dump). Dat gebeurt vaak in chatgroepen op Telegram, WhatsApp of Discord, waar “experts” een munt aanprijzen met beloftes over snelle winst.
Het verschil met een rug pull: bij een pump and dump hoeven de organisatoren het project niet zelf te hebben gemaakt. Ze gebruiken een bestaande, vaak kleine munt met weinig handel, zodat de koers makkelijk te beïnvloeden is. Het resultaat voor de late kopers is hetzelfde: verlies.
De AFM waarschuwde in oktober 2025 voor een sterke toename van beleggingsfraude via chatgroepen, met nep-experts, gegarandeerd rendement en pump-and-dump-praktijken. Meer vormen van oplichting en hoe je ze herkent, lees je bij crypto scams herkennen.
Whale, bagholder en shitcoin
- Whale: letterlijk een walvis. Een partij met zoveel van een munt dat zijn aan- of verkopen de koers merkbaar kunnen bewegen. Dat is op zich niet verboden, maar bij kleine munten kan één whale de markt domineren.
- Bagholder: iemand die blijft zitten met munten die sterk in waarde zijn gedaald, de “bags”. Na een rug pull of pump and dump zijn de late kopers de bagholders.
- Shitcoin: spottende term voor een munt zonder duidelijke functie of waarde. Veel kortlevende memecoins worden zo genoemd. Niet elke shitcoin is oplichting, maar het risico op een rug pull is bij zulke munten groter.
Meer algemene crypto-slang, zoals HODL en FOMO, vind je op HODL, FOMO en FUD.
Hoe herken je een rug pull?
Je kunt een rug pull nooit helemaal uitsluiten, maar deze signalen zijn reden voor extra voorzichtigheid:
- Anonieme makers zonder controleerbare geschiedenis.
- Beloofde of gegarandeerde winst, vaak met haast: “nu instappen, morgen te laat”.
- Liquiditeit die niet vastligt. Bij betrouwbaardere projecten is de pool voor langere tijd vergrendeld (locked liquidity), zodat de makers er niet zomaar bij kunnen.
- Een paar adressen bezitten bijna alles. In een blockchain explorer zie je hoe de tokens verdeeld zijn; zie wat is een blockchain explorer.
- Je kunt wel kopen maar niet verkopen. Dat wijst op een honeypot.
- Druk vanuit een chatgroep of van iemand die je alleen online kent.
Het veiligste uitgangspunt: koop niets omdat iemand in een groep zegt dat het gaat stijgen. Het verlies bij een rug pull is meestal volledig.
Is een rug pull strafbaar?
Oplichting is in Nederland strafbaar, ook als het via crypto gebeurt. Bij een rug pull waarbij makers kopers bewust misleiden, kan sprake zijn van oplichting of fraude. Daarnaast verbiedt de Europese MiCA-verordening marktmisbruik zoals pump and dump. Of een concreet geval strafbaar is, hangt af van de feiten en is aan de rechter. Dit is geen juridisch advies.
In de praktijk is het lastig om geld terug te krijgen. De makers zijn vaak anoniem en zitten mogelijk in het buitenland. Ben je slachtoffer, doe dan aangifte en meld het. De meldpunten staan hierboven op deze pagina. Verzamel vooraf je wallet-adressen en transactie-ID’s.
Let op voor herstelfraude: na een oplichting benaderen nieuwe oplichters slachtoffers met de belofte het geld terug te halen, tegen vooruitbetaling. Ga daar nooit op in.
