Vergelijk exchanges
Kennisbank · Begrippen

Rug pull, pump and dump en whales: crypto scamtermen uitgelegd

Een rug pull is crypto-oplichting waarbij de makers van een project er met het geld van de kopers vandoor gaan. Hier lees je hoe dat werkt, wat een pump and dump is en wat termen als whale, bagholder en shitcoin betekenen.

  • Beginner
  • 4 min lezen
  • Bijgewerkt op 7 oktober 2026
  • Door de redactie
Kennisblad 034
In het kortBeginner · 4 min lezen
  1. Bij een rug pull halen de makers het geld uit een project, waarna het token vrijwel niets meer waard is.
  2. Een pump and dump jaagt de koers kunstmatig op om daarna te verkopen; MiCA verbiedt dit als marktmisbruik.
  3. Waarschuwingssignalen: anonieme makers, beloofde winst, haast en een token dat je niet kunt verkopen.

Opgelicht of twijfel? Hier meld je het

FraudehelpdeskMelden en advies, ook als je twijfelt088 786 73 72fraudehelpdesk.nl
PolitieAangifte doen; houd walletadressen en transactie-ID's bij de hand0900 8844politie.nl
AFMMeld een aanbieder zonder vergunning en check het register0800 5400 540afm.nl
Illustratie van een tapijt dat onder een stapel munten wordt weggetrokken: rug pull en pump-and-dump

Een rug pull is een vorm van oplichting in crypto waarbij de makers van een munt of project eerst geld van kopers aantrekken en daarna plotseling verdwijnen met dat geld. De naam komt van het Engelse “pull the rug out”, het kleed onder iemands voeten wegtrekken. Na een rug pull is het token vaak vrijwel niets meer waard.

Wat is een rug pull en hoe werkt het?

Een rug pull gebeurt meestal bij nieuwe tokens op een gedecentraliseerde exchange (DEX). Daar kan iedereen zonder controle een token uitgeven en een handelspool openen. Het patroon ziet er vaak zo uit:

  1. De makers lanceren een token met een pakkende naam, vaak gekoppeld aan een hype of een bekend thema.
  2. Ze bouwen snel een community op via sociale media, influencers en chatgroepen.
  3. Kopers storten geld in de handelspool, waardoor de koers stijgt.
  4. De makers halen de inhoud van de pool weg of verkopen in één keer hun eigen tokens.
  5. Kopers blijven achter met tokens waar niemand meer voor wil betalen.

Een handelspool, ook wel liquidity pool, is de voorraad munten waarmee op een DEX wordt gehandeld. Hoe dat werkt, lees je op liquidity pools en yield farming.

Hard en soft rug pull

Bij een hard rug pull is het in één keer voorbij: de pool wordt leeggehaald of het smart contract bevat een verborgen functie waardoor kopers niet kunnen verkopen. Zo’n token heet ook wel een honeypot. Bij een soft rug pull gaat het geleidelijk: de makers verkopen langzaam hun tokens en laten het project daarna doodbloeden.

Een bekend voorbeeld is een token dat in 2021 meeliftte op de populariteit van de serie Squid Game. Kopers konden het token niet verkopen, de makers verdwenen met het geld en de koers stortte binnen korte tijd in.

Wat is een pump and dump?

Bij een pump and dump wordt de koers van een munt kunstmatig opgejaagd (pump), waarna de organisatoren hun munten verkopen aan de mensen die later instapten (dump). Dat gebeurt vaak in chatgroepen op Telegram, WhatsApp of Discord, waar “experts” een munt aanprijzen met beloftes over snelle winst.

Het verschil met een rug pull: bij een pump and dump hoeven de organisatoren het project niet zelf te hebben gemaakt. Ze gebruiken een bestaande, vaak kleine munt met weinig handel, zodat de koers makkelijk te beïnvloeden is. Het resultaat voor de late kopers is hetzelfde: verlies.

De AFM waarschuwde in oktober 2025 voor een sterke toename van beleggingsfraude via chatgroepen, met nep-experts, gegarandeerd rendement en pump-and-dump-praktijken. Meer vormen van oplichting en hoe je ze herkent, lees je bij crypto scams herkennen.

Whale, bagholder en shitcoin

  • Whale: letterlijk een walvis. Een partij met zoveel van een munt dat zijn aan- of verkopen de koers merkbaar kunnen bewegen. Dat is op zich niet verboden, maar bij kleine munten kan één whale de markt domineren.
  • Bagholder: iemand die blijft zitten met munten die sterk in waarde zijn gedaald, de “bags”. Na een rug pull of pump and dump zijn de late kopers de bagholders.
  • Shitcoin: spottende term voor een munt zonder duidelijke functie of waarde. Veel kortlevende memecoins worden zo genoemd. Niet elke shitcoin is oplichting, maar het risico op een rug pull is bij zulke munten groter.

Meer algemene crypto-slang, zoals HODL en FOMO, vind je op HODL, FOMO en FUD.

Hoe herken je een rug pull?

Je kunt een rug pull nooit helemaal uitsluiten, maar deze signalen zijn reden voor extra voorzichtigheid:

  • Anonieme makers zonder controleerbare geschiedenis.
  • Beloofde of gegarandeerde winst, vaak met haast: “nu instappen, morgen te laat”.
  • Liquiditeit die niet vastligt. Bij betrouwbaardere projecten is de pool voor langere tijd vergrendeld (locked liquidity), zodat de makers er niet zomaar bij kunnen.
  • Een paar adressen bezitten bijna alles. In een blockchain explorer zie je hoe de tokens verdeeld zijn; zie wat is een blockchain explorer.
  • Je kunt wel kopen maar niet verkopen. Dat wijst op een honeypot.
  • Druk vanuit een chatgroep of van iemand die je alleen online kent.

Het veiligste uitgangspunt: koop niets omdat iemand in een groep zegt dat het gaat stijgen. Het verlies bij een rug pull is meestal volledig.

Is een rug pull strafbaar?

Oplichting is in Nederland strafbaar, ook als het via crypto gebeurt. Bij een rug pull waarbij makers kopers bewust misleiden, kan sprake zijn van oplichting of fraude. Daarnaast verbiedt de Europese MiCA-verordening marktmisbruik zoals pump and dump. Of een concreet geval strafbaar is, hangt af van de feiten en is aan de rechter. Dit is geen juridisch advies.

In de praktijk is het lastig om geld terug te krijgen. De makers zijn vaak anoniem en zitten mogelijk in het buitenland. Ben je slachtoffer, doe dan aangifte en meld het. De meldpunten staan hierboven op deze pagina. Verzamel vooraf je wallet-adressen en transactie-ID’s.

Let op voor herstelfraude: na een oplichting benaderen nieuwe oplichters slachtoffers met de belofte het geld terug te halen, tegen vooruitbetaling. Ga daar nooit op in.

Veelgestelde vragen

Wat is een rug pull in crypto?
Een rug pull is oplichting waarbij de makers van een cryptoproject geld van kopers aantrekken en er daarna mee vandoor gaan. Ze halen bijvoorbeeld de handelspool leeg of verkopen in één keer hun eigen tokens. Het token is daarna vrijwel niets meer waard.
Is een rug pull strafbaar?
Oplichting is in Nederland strafbaar, ook in crypto. Daarnaast verbiedt MiCA marktmisbruik zoals pump and dump. Of een concreet geval strafbaar is, beoordeelt de rechter; doe bij schade altijd aangifte.
Wat is het verschil tussen een rug pull en een pump and dump?
Bij een rug pull verdwijnen de makers van een project met het geld van kopers. Bij een pump and dump jaagt een groep de koers van een bestaande munt op en verkoopt daarna aan late kopers. In beide gevallen lijden de late instappers verlies.
Wat is een whale in crypto?
Een whale is een partij die zoveel van een munt bezit dat zijn aan- of verkopen de koers kunnen bewegen. Bij kleine munten kan één whale de markt sterk beïnvloeden.
Wat is een bagholder?
Een bagholder is iemand die blijft zitten met munten die sterk in waarde zijn gedaald. Na een rug pull of pump and dump zijn dat meestal de mensen die als laatste instapten.
Kan ik mijn geld terugkrijgen na een rug pull?
Dat is meestal heel moeilijk, omdat de makers vaak anoniem zijn. Doe aangifte bij de politie en meld het bij de Fraudehelpdesk. Wees op je hoede voor partijen die beloven je geld tegen betaling terug te halen: dat is vaak een nieuwe oplichting.

Lees verder

Laatst gecontroleerd op 7 oktober 2026 door de redactie van Cryptovaluta.nl. Algemene informatie, geen beleggingsadvies. Zo werken we.